Veel ouders merken dat hun kind technisch goed kan lezen, maar toch moeite heeft met begrijpend lezen. Een tekst lezen lukt meestal wel, maar vertellen waar de tekst over gaat, de belangrijkste informatie herkennen of uitleggen wat de schrijver bedoelt, kan lastig zijn.
Bij Wijs in Nederlands zie ik dit regelmatig. Begrijpend lezen gaat namelijk over veel meer dan alleen woorden kunnen lezen. Een leerling moet leren om informatie uit een tekst te halen, verbanden te leggen en na te denken over wat een schrijver precies bedoelt.
Daarom vind ik het belangrijk om niet af en toe een tekst te oefenen, maar structureel te werken aan begrijpend lezen en leesvaardigheid.
Wat is begrijpend lezen?
Bij begrijpend lezen gaat het om het daadwerkelijk begrijpen van wat je leest. Een leerling leert niet alleen informatie uit een tekst te halen, maar ook om daarover na te denken.
Een goede lezer stelt zichzelf tijdens het lezen bijvoorbeeld vragen als:
- Waar gaat deze tekst over?
- Wat is de belangrijkste informatie?
- Wat is de hoofdgedachte?
- Wat bedoelt de schrijver?
- Hoe hangen de verschillende alinea’s met elkaar samen?
- Welke verbanden en signaalwoorden kan ik herkennen in een tekst?
- Wat kan ik uit de tekst afleiden?
- Wat is een feit en wat is een mening?
- Wat is het doel van deze tekst?
- Waar in de tekst kan ik mijn antwoord terugvinden?
Bij Wijs in Nederlands vind ik het belangrijk dat leerlingen niet alleen een antwoord geven, maar ook leren uitleggen waarom dat antwoord klopt. Waar in de tekst staat de informatie? Welke aanwijzingen heeft de leerling gebruikt? En hoe komt hij of zij tot een bepaalde conclusie?
Op die manier leren leerlingen steeds bewuster lezen.
Begrijpend lezen leer je door te oefenen
Een leerling wordt niet vanzelf beter in begrijpend lezen door steeds hetzelfde werkblad te maken. Leesvaardigheid ontwikkelt zich door regelmatig te lezen en met verschillende soorten teksten te werken.
Daarom gebruik ik bij Wijs in Nederlands onder andere actuele teksten, informatieve teksten, verhalen en boeken. De ene keer ligt de nadruk op de hoofdgedachte, een andere keer op tekstverbanden of het trekken van conclusies.
Leerlingen oefenen bijvoorbeeld met:
- belangrijke informatie herkennen;
- de hoofdgedachte bepalen;
- signaalwoorden herkennen;
- verbanden tussen alinea’s leggen;
- conclusies trekken;
- informatie uit de tekst afleiden;
- het doel van een tekst herkennen;
- feiten en meningen onderscheiden;
- het perspectief van een schrijver herkennen;
- antwoorden onderbouwen met de tekst;
- kritisch nadenken over informatie.
Door deze vaardigheden regelmatig terug te laten komen, krijgen leerlingen steeds meer grip op verschillende soorten teksten.
Niet iedere tekst hoeft hetzelfde te zijn
Begrijpend lezen hoeft wat mij betreft niet te betekenen dat leerlingen iedere week dezelfde soort tekst met dezelfde soort vragen maken. Juist de afwisseling maakt het mogelijk om verschillende leesvaardigheden te oefenen.
Een actueel nieuwsartikel kan bijvoorbeeld aanleiding zijn om kritisch te kijken naar informatie en het verschil tussen feiten en meningen. Een informatieve tekst kan helpen om de structuur van een tekst te herkennen, terwijl een verhaal leerlingen op een andere manier laat nadenken over personages, gebeurtenissen en het perspectief van de schrijver.
Ook leesplezier vind ik belangrijk. Een spannend boek of een interessant onderwerp kan ervoor zorgen dat een leerling met meer nieuwsgierigheid gaat lezen. Leesvaardigheid en leesplezier kunnen daarom prima samengaan.
Ieder kind heeft iets anders nodig
Wanneer een leerling moeite heeft met begrijpend lezen, is het belangrijk om te kijken waar het precies misgaat. De ene leerling leest te snel en mist belangrijke informatie, terwijl een andere leerling moeite heeft met het leggen van verbanden of het formuleren van een antwoord.
Bij Wijs in Nederlands kijk ik daarom niet alleen naar het antwoord, maar vooral naar het leesproces. Waarom kiest een leerling voor dit antwoord? Wat wordt wel begrepen en wat nog niet? En welke vaardigheid heeft extra aandacht nodig?
Van daaruit kunnen we gericht en structureel werken aan de leesvaardigheid.
Waarom structureel werken aan begrijpend lezen?
Begrijpend lezen is geen vaardigheid die je met één trucje leert. Leerlingen hebben tijd, oefening en verschillende leeservaringen nodig om hierin sterker te worden.
Dat is waar ik bij Wijs in Nederlands aan wil werken: leerlingen helpen om steeds zelfstandiger teksten te begrijpen, informatie te verwerken en kritisch na te denken over wat ze lezen.
Want goed kunnen lezen is belangrijk voor veel meer dan alleen het vak Nederlands. Leerlingen krijgen op school, in vervolgonderwijs en later in hun dagelijks leven voortdurend te maken met teksten en informatie.
Hulp bij begrijpend lezen
Heeft jouw kind moeite met begrijpend lezen of merk je dat teksten op school steeds lastiger worden? Bij Wijs in Nederlands kunnen we samen kijken waar jouw kind tegenaan loopt en welke ondersteuning nodig is.
Het doel is niet om een leerling een trucje voor de volgende toets aan te leren, maar om duurzaam te werken aan leesvaardigheid en tekstbegrip.
Wil je weten wat Wijs in Nederlands voor jouw kind kan betekenen? Neem dan gerust contact op.

